Bardzo często do mojego gabinetu trafiają rodzice, którzy mówią mi „moje dziecko nie chce się uczyć”, „zajmuje się wszystkim, tylko nie nauką”, „dziecko łatwo się rozprasza”, „dziecko odpływa myślami”. Przyczyn trudności z koncentracją i niechęci do nauki jest wiele, a jedną z nich jest ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi.
Co to ADHD?
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi to zaburzenie neurorozwojowe, ma podłoże biologiczne i neurologiczne. Niektóre czynniki działają już na etapie prenatalnym; ADHD zostaje z nami przez całe życie. Jego obraz (to, jakie objawy są najbardziej zauważalne) zmienia się w trakcie naszego życia.
Ponadto wyróżniamy 3 podtypy ADHD (nie, nie jest to odpowiednik zmieniającego się obrazu;) ) Mieszany (zauważalne zarówno deficyty uwagi jak i nadpobudliwość psychoruchowa), Z deficytami uwagi (nadpobudliwość nie jest zauważalna), Z przewagą nadpobudliwości psychoruchowej (trudności z koncentracją nie są zauważalne)
Co to dla nas oznacza? Że dziecko, u którego diagnozujemy to zaburzenie może nie być tym dzieckiem, które wstaje ciągle z ławki w trakcie lekcji, szuka powodów żeby wstać, zawsze się czymś bawi w trakcie zajęć. Ono może być wiecznie zamyślone i nieobecne, a jego nadruchliwość może być bardzo dyskretna. To też oznacza, że dziecko może być bez dwóch zdań bardzo aktywne ruchowo i sprawiać wrażenie nieuważnego w trakcie lekcji i bawić się czymś drobnym – a zapytane o to, co powiedział dorosły – doskonale będzie w stanie to powtórzyć.
Po co diagnozować ADHD?
Dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi bardzo często dostają
łatkę i mówi się, że „dziecko jest niegrzeczne”. A może to dziecko zmaga się z trudnościami, które
są niezależne od niego? I to właśnie diagnoza sprawia, że dziecko tej łatki może uniknąć (bo
znamy przyczynę trudności) bądź pozbyć się jej.
Diagnoza otwiera możliwości ukierunkowanego wsparcia w postaci terapii (najczęściej
behawioralnej, poznawczo-behawioralnej, treningu umiejętności społecznych) i/lub farmakoterapii
(należy się udać do lekarza psychiatry).
Dzieci z diagnozą ADHD mogą mieć wsparcie w szkole w postaci indywidualizacji wymagań
edukacyjnych, zaleceń oraz wskazówek dla nauczycieli (w tym celu trzeba przeprowadzić badanie
psychologiczno-pedagogiczne w poradni publicznej bądź niepublicznej, która może na podstawie
badania wystawić odpowiedni dokument).
Nie jest to kryterium diagnostycznym, natomiast w związku z impulsywnością – dzieci z ADHD
mają trudności z regulacją emocji, częściej mogą występować wybuchy gniewu i złości, ale też
możemy zaobserwować u nich większą wrażliwość. Dzięki diagnozie lepiej rozumiemy te procesy
u swojego dziecka i wiemy, jak możemy mu pomóc radzić sobie z emocjami.
Zmienia się nasz stosunek do dziecka – na szczęście na lepsze 😉 Dlaczego? Nie raz sami mamy
wrażenie, że nasze dziecko jest złośliwe, robi cos specjalnie albo miga się od obowiązków
domowych. I czas trudno nam zrozumieć, jak jakaś prosta rzecz może być dla niego tak trudna.
Czasem zakładamy, że takie działania są intencjonalne. Diagnoza oraz sam psycholog pomagają
rozróżnić, z czego wynikają te zachowania. I zaczynamy rozumieć, że na szczęście dziecko nie
robi nam na złość 😉 ADHD?
Kto może diagnozować ADHD?
Psycholodzy na podstawie przeprowadzonego wywiadu, informacji z różnych środowisk (np.: szkolnego) odpowiednio dobranych testów i kwestionariuszy analizują wyniki tych narzędzi, integrują je, a następnie wyciągają wnioski. Czy jest to wystarczające, by móc wiedzieć, że dziecko ma ADHD? Tak. Czy psycholodzy stawiają oficjalne rozpoznanie? Nie, bo to zadanie lekarza. ADHD jest diagnozowane przez lekarzy psychiatrów. Nie przeprowadzają oni testów, diagnoza jest stawiana na podstawie informacji z wywiadu (czasem też informacji z innych środowisk). Lekarze najczęściej odsyłają rodziców z dzieckiem do psychologa, by ten wykonał odpowiednie testy. Wtedy na podstawie informacji zwrotnej psychiatra oficjalnie stawia rozpoznanie. Inni lekarze: np.: pediatra bądź neurolog mogą zauważyć objawy i pokierować do odpowiedniego specjalisty – psychiatry dziecięcego, natomiast co do zasady – nie powinni diagnozować ADHD.
Co jeszcze muszę wiedzieć?
Objawy nieuwagi i/ lub nadaktywności i impulsywności muszą występować przed 12 rokiem życia. Obowiązkowo. Ciągłość objawów to minimum 6 miesięcy. Objawy muszą być widoczne w więcej niż jednym środowisku (a do wyboru mamy między innymi dom, szkołę, środowisko rówieśnicze). Jeśli dziecko prezentuje swoje objawy tylko w jednym miejscu – np.: w szkole – cóż, najprawdopodobniej ADHD nie jest tego przyczyną. Ale psycholog pomoże Ci ją znaleźć 😉